Cùng một website, đặt máy chủ trong nước thì truy cập nhanh, đặt ở nước ngoài thì chậm hơn, dù cấu hình máy chủ có thể giống nhau. Bài viết này giải thích sự khác biệt đó, kèm số liệu đo thật từ văn phòng Cloudzone tại Đà Nẵng, và nêu cả những trường hợp đặt máy ở nước ngoài vẫn là lựa chọn đúng.
Mục lục
1. Độ trễ (latency) là gì
Độ trễ là thời gian một gói tin đi từ máy của người dùng tới máy chủ rồi quay về. Đơn vị đo là mili giây, viết tắt là ms, một phần nghìn giây. Giới kỹ thuật gọi quãng đi và về đó là một vòng, tiếng Anh là round trip.
Độ trễ khác với băng thông, và đây là chỗ người dùng hay nhầm lẫn. Băng thông (bandwidth - viết tắt là bw) là mỗi giây chuyển được bao nhiêu dữ liệu, giống độ rộng của con đường. Độ trễ là mất bao lâu để đi hết con đường đó. Nâng băng thông từ 100 Mbps lên 1 Gbps không làm gói tin đi nhanh hơn, vì tốc độ lan truyền trong sợi quang là cố định.
Với những việc gửi đi gửi lại nhiều lần, độ trễ mới là thứ quyết định cảm giác nhanh chậm, không phải băng thông. Tải một tệp lớn thì băng thông quan trọng hơn. Nhưng mở một trang web, gọi một API, truy vấn một cơ sở dữ liệu là hàng chục lượt hỏi đáp qua lại, nên mỗi mili giây bị nhân lên nhiều lần.
2. Số đo thật từ người dùng cuối
Bảng dưới là thời gian bắt tay TCP, tức đúng một vòng đi và về, đo từ văn phòng Cloudzone tại Đà Nẵng ngày 11/11/2026, mỗi đích đo 5 lần rồi lấy trung bình.
| Máy chủ đặt tại | Một vòng đi và về | So với trong nước |
|---|---|---|
| Việt Nam | 27 ms | mốc so sánh |
| Singapore | 61 ms | gấp 2,3 lần |
| Tokyo, Nhật Bản | 108 ms | gấp 4 lần |
| Frankfurt, Đức | 227 ms | gấp 8,4 lần |
| Virginia, Hoa Kỳ | 278 ms | gấp 10,3 lần |
Con số này là độ trễ của đường truyền tại một thời điểm, đo từ một địa điểm. Mỗi nhà mạng đi một hướng khác nhau, và cùng một hướng kết nối thì giờ cao điểm - thấp điểm cũng khác nhau. Quý khách nên tự đo từ chính nơi khách hàng ngồi, thay vì lấy con số tham chiếu khác để làm chuẩn.
Điều không đổi là thứ tự. Trong nước luôn thấp nhất, rồi tới các nước gần, xa nhất là châu Âu và Hoa Kỳ. Khoảng cách địa lý đặt ra một thách thức về độ trễ theo thời gian mà không nhà cung cấp hay giải pháp nào xử lý được.
3. Vì sao một trang web khuếch đại độ trễ lên nhiều lần
Mở một trang web không phải một vòng truy cập dữ liệu từ client-server, mà nhiều vòng nối nhau. Trình duyệt phải hỏi tên miền, bắt tay TCP, bắt tay mã hoá TLS, rồi mới gửi được yêu cầu đầu tiên. Mỗi bước là một hoặc hai/nhiều vòng dữ liệu truyền tải giữa client-server.
Bảng dưới đo cùng lúc với bảng trên, cho thấy mức cộng dồn đó:
| Mốc | Việt Nam | Singapore | Hoa Kỳ |
|---|---|---|---|
| Bắt tay TCP xong | 36 ms | 72 ms | 285 ms |
| Bắt tay mã hoá TLS xong | 71 ms | 129 ms | 547 ms |
| Nhận được byte đầu tiên | 91 ms | 166 ms | 795 ms |
Chênh lệch một vòng kết nối giữa Việt Nam và Hoa Kỳ là 251 ms. Nhưng tới lúc nhận được byte đầu tiên, chênh lệch đã thành 704 ms, gần gấp ba. Lý do là độ trễ không cộng một lần mà nhân lên theo số vòng kết nối.
Kết nối trang web thật còn nhiều vòng kết nối hơn nữa. Một trang có ảnh, phông chữ, mã JavaScript, mỗi thứ lại thêm lượt tải. Một ứng dụng gọi năm API nối tiếp nhau thì nhân tiếp cho năm. Đó là lý do người dùng cảm nhận được khác biệt rất rõ, dù trên lý thuyết chỉ chênh nhau vài trăm mili giây.
4. Quãng đường gói tin phải đi
Ánh sáng trong sợi quang đi khoảng 200.000 km mỗi giây, chậm hơn trong chân không. Đà Nẵng cách Singapore khoảng 2.200 km đường chim bay, nhưng tuyến cáp không đi thẳng, nên quãng thực tế dài hơn đáng kể. Riêng phần vật lý đó đã chiếm vài chục mili giây mà hiện tại chưa có giải pháp công nghệ có thể rút ngắn được.
Cộng thêm vào đó là mỗi thiết bị định tuyến trên đường đi. Gói tin ra quốc tế phải qua nhiều chặng hơn gói tin đi trong nước, và mỗi chặng đều thêm một ít thời gian xử lý.
Còn một rủi ro riêng của đường ra quốc tế: sự cố cáp quang biển. Các tuyến cáp nối Việt Nam với thế giới đã nhiều lần đứt hoặc phải bảo dưỡng, mỗi lần kéo dài hàng tuần. Trong những đợt đó, lưu lượng dồn sang tuyến còn lại, độ trễ tăng vọt và thỉnh thoảng mất gói. Dịch vụ đặt trong nước gần như không chịu ảnh hưởng, vì lưu lượng của người dùng Việt Nam không cần ra khỏi biên giới.
5. Peering trong nước rút ngắn đường đi thế nào
Đặt máy ở Việt Nam là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ. Nếu nhà cung cấp chỉ đấu nối với một nhà mạng, thì khách hàng dùng nhà mạng khác vẫn phải đi vòng qua một/nhiều điểm trung chuyển, có khi vòng ra nước ngoài rồi quay về.
Cách xử lý là peering, tức đấu nối trực tiếp với từng nhà mạng. Hạ tầng Cloudzone peering trực tiếp với VNPT, FPT, Viettel và CMC, cùng các nhà mạng quốc tế, tổng băng thông ngõ ra hơn 500 Gbps. Nhờ vậy gói tin của khách dùng Viettel đi thẳng sang hạ tầng Cloudzone, không phải mượn đường của nhà mạng thứ ba.
Khi chọn nhà cung cấp, quý khách nên quan tâm: đấu nối trực tiếp với những nhà mạng nào, và máy chủ đặt tại data center nào. Hai câu đó quyết định độ trễ nhiều hơn cấu hình CPU hay các cấu hình phần cứng ghi trên bảng giá.
6. Khi nào đặt máy ở nước ngoài
Bài này không kết luận rằng đặt máy ở nước ngoài không có ưu điểm. Có những trường hợp đó là lựa chọn hợp lý:
- Người dùng ở nước ngoài. Nếu phần lớn khách truy cập từ Hoa Kỳ thì đặt máy ở Hoa Kỳ mới đúng, vì độ trễ tính theo khoảng cách tới người dùng chứ không phải tới trụ sở công ty.
- Các tác vụ chạy nền. Xử lý dữ liệu theo lô, dựng bản build, kết xuất báo cáo đêm. Thêm vài trăm mili giây cho mỗi lượt gọi không ảnh hưởng gì tới một tác vụ chạy hàng giờ.
- Bản sao lưu ngoài VN. Để một bản sao ngoài biên giới chính là để phòng sự cố diện rộng trong nước. Ở đây khoảng cách là ưu điểm, không phải nhược điểm.
- Dịch vụ chỉ có ở nước ngoài. Một số nền tảng chuyên biệt chưa có mặt tại Việt Nam, thì không còn lựa chọn nào khác.
Cách làm thường gặp là chia theo việc: phần người dùng trực tiếp đụng vào thì đặt trong nước, phần chạy nền và bản sao lưu thì đặt ở nơi rẻ hơn. Quý khách cũng nên cân nhắc nghĩa vụ lưu trữ dữ liệu tại Việt Nam theo quy định của pháp luật, đây là vấn đề riêng và bài viết chỉ đề cấp đến bài toán tốc độ.
7. Câu hỏi thường gặp
Dùng CDN thì có cần đặt máy chủ trong nước nữa không?
CDN giúp được phần nội dung tĩnh như ảnh, tệp CSS và JavaScript, vì các tệp đó được giữ sẵn tại điểm phát gần người dùng. Nhưng phần động, tức mọi thứ phải hỏi lại máy chủ gốc như đăng nhập, giỏ hàng, truy vấn dữ liệu, vẫn phải đi hết quãng đường cũ. Trang càng nhiều phần động thì vai trò CDN càng ít.
Nâng băng thông lên có giảm được độ trễ không?
Không. Băng thông và độ trễ là hai đại lượng khác nhau. Nâng băng thông chỉ giúp khi đường truyền đang nghẽn vì quá tải; nếu đường đang thông thì nâng thêm cũng không rút ngắn được thời gian một vòng.
Độ trễ bao nhiêu thì người dùng bắt đầu thấy khó chịu?
Không có một ngưỡng chung cho mọi loại ứng dụng. Với trang web thông thường, khác biệt vài chục mili giây hiếm khi nhận ra, còn khác biệt vài trăm mili giây thì cảm nhận được rõ, nhất là ở các thao tác click/bấm trên trang web xong phải chờ. Với trò chơi trực tuyến và các ứng dụng thời gian thực, ngưỡng latency cần cực thấp, thấp hơn nhiều so với các ứng dụng văn phòng/doanh nghiệp như web/email.
Làm sao tự đo độ trễ từ chỗ của mình?
Cách đơn giản nhất là dùng lệnh ping tới tên miền cần kiểm tra, hoặc mở công cụ dành cho nhà phát triển của trình duyệt rồi xem cột thời gian trong thẻ Network. Nên đo ở nhiều khung giờ, vì giờ cao điểm buổi tối thường cho con số khác hẳn buổi sáng.
Quý khách cần tư vấn chọn vị trí đặt máy chủ cho hệ thống của mình, vui lòng chat với Cloudzone hoặc gọi 0905 091 805. Thông tin về hạ tầng và các gói dịch vụ có tại trang Cloud Server và Thuê chỗ đặt máy chủ.
